초급반/Baza kurso

 Login  Join

:: Esperanto en Indonezio (2)
LEE Jung-kee  (Homepage) 2009-02-26 10:08:39, Hit : 6,888, Rec. : 169

Esperanto en Indonezio (2)
Heidi Goes

Enkonduko
Inter 1925 kaj la dua mondmilito la movado en Nederlanda Hindio, kvankam eble ne tre granda, estis tre vigla, kaj ĉe nederlandanoj, kaj ĉe indonezianoj. La movado vigliĝis plurflanke: aperis revuoj, (lerno-)libroj kaj artikoloj, okazis kursoj sur pluraj insuloj, fondiĝis kluboj kaj asocioj kaj oni propagandis diversmaniere kaj sukcese. Ne eblas ĉi tie mencii ĉiun kaj ĉion, sed tamen plejparton, kvankam koncize. Pro la dua mondmilito tiu vigla movado disfalis.

3. 1926 – 1941: de plia vigliĝo kaj kresko de la movado ĝis subita disfalo
En februaro 1927 en Surabajo ekfunckciis du kursoj kun 35 lernantoj, gvidataj de la protestanta pastro R.W.F. Kyftenbelt, reveninta el Nederlando. Poste oni fondis klubon. Fine de la jaro la sama pioniro komencis kurson kun 15 anoj en Pontianak, sur Borneo. Perpoŝte li instruis ankaŭ al lernantoj sur aliaj insuletoj, ekz. sur Billiton (nun Belitung). Ke lernantoj en la tiama Nederlanda Hindio ne estis nur nederlanddevenaj, montras la jena citaĵo el “Esperanto (decembro 1927)”: ‘(...) jam estas indiĝenaj samideanoj kaj konstatite estu ke ilia stilo esperanta estas unuforma – kiel eŭropano – escepte bildan esprimaron kiel senpoezia kaj realisma okcidentano ne kapablas.’ En 1931 Dirk Mijndert Pot kreis Orientan Esperanto-klubon kun nur ‘enlandanoj nekonantaj modernajn lingvojn’ en Balikpapan sur Borneo. Ĝi havis 15 membrojn.
Fine de 1928, dum kongreso de Ned.-Ind. Onderwijzers-Genootschap*1, IJsselstein, nederlanda instruisto kaj esperantisto loĝanta en Surabajo, pledis por Esperanto. Rezulto estis ke du proponoj rilate la dezirindecon de la instruado de Esperanto al instruistoj kaj en lernejoj, estis akceptitaj. En la sama artikolo el “Holanda Esperantisto” oni parolas pri ‘sepdeko da samideanoj en Hindio’*2.

En 1929 kreiĝis laboralianco sub la nomo Unuiĝo de Geesperantistoj en Nederlanda Hindujo aŭ nederlandlingve Vereeniging van Esperantisten in Indië. Liem Tjong Hie estis la fondinto, sed malgraŭ liaj entuziasmo kaj laboremo, kaj la senpaga membreco, la nombro de aliĝintoj en la unuiĝo estis en 1930 laŭ li mem ‘por priplori’. Li tamen daŭrigis la aperigon de “Hinda Esperantisto” ĝis 1934.



La Orienthinduja Centra Esperanto-Organizo (OCEO), fondita en 1933, pli bone sukcesis. Ĝi estis ‘neŭtrala federacio de grupoj, kiuj estas aŭtonomaj kaj al kiuj la neŭtraleco ne estas deviga’. La sekretario estis F.W. Buenting en Batavia (nun Ĝakarto). La landa organizaĵo konsistis el eŭropanoj, indiĝenoj kaj ĉinoj sur la insuloj Borneo, Sumatro, Javo kaj Celebeso. Ĝi eldonis gazeton kaj perleterajn kursojn, malajlingvan kaj holandlingvan. La malajlingvan gvidis K. Wirjosaksono en Klaten. En aŭgusto 1933 la membronombro de OCEO atingis jam 358. Bone sukcesis ĝia radio-kurso en Batavio, aranĝita kun helpo de Batavia Radio-Unuiĝo kaj gvidita de G.H. De Heer. Estis eldonita “Korte grammatica van het Esperanto”*6 kaj en 1934 mallonge aperis “Interligilo”, monata organo de la organizaĵo. Plejparto el la unua numero estis uzita por vortlisto kiu devus helpi la legantojn kompreni la kunsenditan specimenon de la revuo “Heroldo de Esperanto”. La dua numero, jam nur duone tiel dika kiel la unua, enhavis preskaŭ nur represojn el aliaj revuoj.

   Pli varian kaj originalan enhavon havis la ‘sendependa monata organo’ “La Sperto”, fondita en 1935 en Makassar, Celebeso. Ĝiaj redaktoroj estis A.R. Mewengkang kaj P. Mamesah. La artikoloj estis verkitaj en la malaja, en Esperanto kaj en la angla. Ĝi enhavis interalie kurson de Esperanto, artikolojn pri politiko kaj industrio en Indonezio, pri Esperanto en Makassar kaj originalan poezion. Sed ankaŭ ĝi nur mallonge vivis. ‏Tamen sekvan jaron fondiĝis en Makassar Selebesa Esperanto-Asocio [tiel], danke al la iniciato de Servius Mamesah. La kasisto Tarachand estis ‘brithindujano kiu tre aktive kunlaboris kun la indonezianoj por la disvastigo kaj propagando de Esperanto inter sianacianoj en Makassar’. Ĉiuj aliaj estraranoj estis indonezianoj: prezidanto Abdul Malik, sekretario Sahibu, kaj estraranoj E.M. Anang kaj Rafiuddin.

Novembre 1936 aperis la unua numero de “Nia Organo”, la organo de la nova Nederlandhindia Societo Esperantista ‘La Estonteco Estu Nia’ *7. La asocio volis ligi precipe nederlandanojn en Nederlanda Hindio, kaj la organo devis esti tiu ligilo, kiu samtempe subtenu la membrojn rilate ilian lingvokonon kaj informu pri la stato de la Esperantomondo. K. Gorter redaktis la revuon.
La asocio plurfoje sukcese propagandis en la amaskomunikiloj: ekzemple aperis Esperanto-kurso en la gazeto “De Malanger”, Schoutens faris radiokurson ĉe la radio de Malang, aperis dek artikoloj pri Esperanto en la gazeto “Soerabaja-Post” (verkitaj de J.F.L. Lumaye Schuld).... En 1938 estis ankaŭ ekspozicio de Esperanto-verkoj en Surabajo. La propagando rezultigis plurajn kursojn kaj fondiĝis pliaj sekcioj de la Societo: ekz. Cheribonse Esperanto-Club kaj Bandoengse Esperanto-Club.
Aprile 1939 en Surabajo okazis la verŝajne unua oficiala Esperanto-ekzameno en Nederlanda Hindio: la naŭkapa ekzamenkomisiono, kiu konsistis nur el nederlandanoj, ekzamenis naŭ lernantojn laŭ la A-nivelo, el kiuj kvin sukcesis. Post tio ankoraŭ plurfoje okazis ekzamenoj.

En 1940 estis Delegitoj de UEA en Bandoeng (nun Bandung), Batavia, Cheribon, Jogjakarto, Garoet (nun Garut) kaj Sebelawan; kursoj okazis en Bandjarmasin, Bandoeng, Blitar kaj Cheribon. En Bandoeng la loka klubo organizis en marto 1940 sukcesan feston kun ekspozicio. En la septembra-oktobra numero de “Nia Organo” oni publikigis la decidon kontakti la Internacian Esperanto-Ligon por fariĝi ties aliĝinta asocio.‏ En la fino de 1940 post pluraj provoj oni sukcesis eldoni la nederlandlingvan lernolibron “Ons Eigen Leerboek”*8. Redaktis ĝin K. Gorter, la redaktanto de la organo.
La 14an de januaro 1941 C.M. Hamaker faris sukcesan propagandan prelegon en Garoet. Granda nombro da ĉeestantoj aliĝis al kurso gvidota de li. En novembro 1941 oni anoncis la unuan jarkunvenon en Bandoeng, la 26an kaj 27an de decembro 1941. Ĉar ni ne trovis raportojn pri ĉi tiu jarkunveno, ni ne scias ĉu ĝi vere okazis.
Nur kelkajn semajnojn poste la dua mondmilito*9 estiĝis realo ankaŭ por tiu lando, kaj “La Estonteco Estu Nia” ĉesis funkcii. La movado disfalis kaj multaj esperantistoj pereis en la kontraŭjapana batalado aŭ en la japanaj koncentrejoj.

Alvoko
Ĉiuj informoj pri la movado aŭ pri individuaj Esperantistoj (nederlandanoj aŭ indonezianoj) en la tiama Nederlanda Hindio aŭ en la posta Indonezio, ekz. personaj spertoj aŭ korespondaĵoj, bonvenas ĉe <Heidi.Goes@gmail.com>

Danko
Provlegis Roland Rotsaert, Germain Pirlot kaj Ionel Oneţ, al kiuj la aŭtoro dankas.

*1 Nederlandhindia Asocio por Instruistoj.
*2 En Nederlando oni ofte uzis simple ‘Indië’ (Hindio) anstataŭ ‘Nederlands Indië’ (Nederlanda Hindio) aŭ ‘Nederlands Oost-Indië’ (Nederlanda Orienthindio).
*3 Esperanto kaj ĝia disvastiĝo.
*4 Lernolibro de la monda helplingvo Esperanto.
*5 Kio estas Esperanto?
*6 Konciza gramatiko de Esperanto.
*7 La unua nederlanda Esperanto-asocio, fondita en 1905, nomiĝis ‘La estonto estas nia’.
*8 Nia Propra Lernolibro.
*9 En Nederlanda Hindio la dua mondmilito komenciĝis la 10an de januaro 1942, kiam la japana armeo ekatakis la landon en Tarakan, insuleto ĉe Borneo, en la nuna provinco Orienta Kalimantan. La lando kapitulacis la 8an de marto 1942.





  : Rec.   : List

691    Karavano por 6-a Azia kongreso iniciatite de s-in...    LEE Jung-kee 2009/07/09 105 4989
690   'La 5-a Internacia Renkontigxo de Meditado'    LEE Jung-kee 2009/07/05 109 5446
689   La 41a Korea Kongreso de Esperanto    LEE Jung-kee 2009/07/02 116 5543
688   La 4-a Internacia Esperanto-Renkontigxo de Uxonbul...    LEE Jung-kee 2009/06/30 125 7430
687   PROPONO DE UEA PRI ESPERANTO AL KVAR MONDAJ GVIDAN...    LEE Jung-kee 2009/06/28 128 7067
686   Intervjuita en korea televido    LEE Jung-kee 2009/06/21 135 4457
685   Aligxkotizo por la 6-a Azia kongreso    LEE Jung-kee 2009/06/05 108 5249
684   La 28-a Komuna Seminario en Nankino, Ĉinio    LEE Jung-kee 2009/06/04 186 4740
683   Intervjuo de Pola Radio al s-ro Osmo Buller    LEE Jung-kee 2009/06/01 139 5630
682   La 1-a Junulara Seminario en Esperanto    LEE Jung-kee 2009/05/28 218 7240
681   Eldonejo Stano Marček,    LEE Jung-kee 2009/05/09 180 3942
680   Al tiuj,kiuj planas viziti Laoson,    LEE Jung-kee 2009/05/06 174 5020
679   19-a Internacia Esperanto-Kurskunveno    LEE Jung-kee 2009/05/01 119 6831
678   Oficiala raportajxo 'Laosa projekto'.    LEE Jung-kee 2009/04/24 137 5816
677   Tria letero el Viantieno, Laoso    LEE Jung-kee 2009/04/13 123 5432
676   Dua letero el Vientiano, Laoso    LEE Jung-kee 2009/04/09 141 5979
675   pri la 28-a Komuna Seminario    LEE Jung-kee 2009/04/06 114 6082
674   Unua letero el Vientiano, Laoso    LEE Jung-kee 2009/04/06 125 6470
673   28届中日韩三国世界语青年&#...    LEE Jung-kee 2009/04/03 130 1757
672   Osmo Buller kaj UK 2012    LEE Jung-kee 2009/03/31 137 4514
671   Miaj memoroj pri Profesoro LEE CHONG YEONG    LEE Jung-kee 2009/03/23 169 6731
670   La 9a Printempa Renkontigxo en Vjetnamio    LEE Jung-kee 2009/03/23 122 6915
669   Viktimo de vjetnama milito    LEE Jung-kee 2009/03/21 134 5255
668   Libro-donaco al Laoso    LEE Jung-kee 2009/03/18 120 5608
667   Novajxo el Tagxikio    LEE Jung-kee 2009/03/18 136 5991
666   :: La 4-a Internacia Esperanto-Renkontigxo de Uxon...    LEE Jung-kee 2009/03/12 132 9865
665   Lingva problemo en Irako kaj Afganio    LEE Jung-kee 2009/02/27 148 5974
  Esperanto en Indonezio (2)    LEE Jung-kee 2009/02/26 169 6888
663   Esperantisto el Balio    LEE Jung-kee 2009/02/26 229 7121
662   La Fono de Internacia Tago de Gepatra Lingvo    LEE Jung-kee 2009/02/22 145 7110

    : List   [이전 10개] [1]..[11][12][13][14][15][16] 17 [18][19][20]..[40]   [다음 10개]
Name  Subject  Content  

Copyright 1999-2019 Zeroboard / skin by Webdimall

Warning: Unknown(): Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively. in Unknown on line 0